İstanbul’un Gündeminde Yeni Bir ‘Yap-İşlet-Devret’ Tartışması
İstanbul’un Anadolu yakasındaki Tuzla ilçesi, son günlerde dev bir spor kompleksi projesiyle gündemde. AK Partili Tuzla Belediyesi tarafından planlanan ve içerisinde yüzme havuzları, fitness salonları gibi birçok donatıyı barındıracak olan tesisin finansman modeli, siyasi ve kamuoyu tartışmalarının odağına yerleşmiş durumda. Belediyenin, projenin bütçe yetersizlikleri nedeniyle Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle hayata geçirilmesi talebi, son kararın verileceği İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Meclisi’ne taşındı. Bu durum, projenin geleceği hakkında belirsizlikleri artırırken, kamu kaynaklarının kullanımı ve yerel yönetimlerin yatırım politikaları üzerine önemli bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.
Projenin Detayları: Tuzla’ya Modern Bir Spor Merkezi mi Geliyor?
Tuzla Belediyesi’nin projesi, ilçenin Aydınlı Mahallesi’nde yer alan ve mülkiyeti belediyeye ait olan yaklaşık 12 bin metrekarelik bir arazi üzerine kurulması planlanan kapsamlı bir spor kompleksini içeriyor. Proje detaylarına göre tesis, bölge halkının önemli bir ihtiyacını karşılamayı hedefliyor. Planlanan kompleksin içerisinde şunların yer alması öngörülüyor:
- Yarı olimpik standartlarda yüzme havuzu
- Çocuklar için eğitim ve eğlence havuzu
- Modern ekipmanlarla donatılmış fitness ve spor salonları
- Çok amaçlı stüdyolar (pilates, yoga vb. aktiviteler için)
- Soyunma odaları, duş alanları ve diğer sosyal donatılar
- İdari birimler ve personel odaları
Projenin temel amacı, Tuzla’da yaşayan vatandaşlara, özellikle de gençlere ve çocuklara yönelik spor imkanlarını artırmak ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını teşvik etmek olarak belirtiliyor. Ancak bu modern tesisin yapım yöntemi, projenin kendisinden daha çok konuşulur hale geldi.
Finansman Modeli Neden Tartışma Konusu Oldu?
Tuzla Belediyesi, projenin yüksek maliyeti nedeniyle kendi öz kaynaklarıyla yapılamayacağını belirterek Yap-İşlet-Devret modelini önerdi. Bu model, özel sektörün bir kamu projesinin finansmanını ve inşasını üstlenmesini, ardından belirlenen bir süre boyunca tesisi işleterek gelir elde etmesini ve süre sonunda mülkiyeti kamuya devretmesini içeriyor. Tuzla’daki proje için önerilen işletme süresi ise 29 yıl olarak belirlendi.
Bu modelin en büyük avantajı, kamu bütçesinden başlangıçta büyük bir yatırım harcaması çıkmasını önlemesidir. Ancak eleştirilerin odaklandığı noktalar da tam olarak burada başlıyor. Muhalefet ve bazı kamuoyu çevreleri, 29 yıl gibi oldukça uzun bir işletme süresinin kamu zararına yol açabileceğini iddia ediyor. Bu süre boyunca özel şirketin elde edeceği gelirin, projenin gerçek maliyetinin çok üzerine çıkabileceği ve dolaylı olarak kamunun ve vatandaşın daha fazla bedel ödemek zorunda kalacağı endişesi dile getiriliyor. Ayrıca, YİD modeliyle yapılan ihalelerin şeffaflığı ve uzun vadede belediye bütçesine getireceği olası yükümlülükler de tartışmaların merkezinde yer alıyor.
İBB Meclisi Komisyonlarında Zorlu Müzakereler
Tuzla Belediyesi’nin talebi, nihai karar için İBB Meclisi’ne sunulmadan önce ilgili komisyonlarda değerlendirildi. Hukuk, Altyapı Mesken ve Emlak ile Plan ve Bütçe komisyonlarının ortak raporunda, tarafların görüş ayrılıkları net bir şekilde ortaya kondu. AK Parti ve MHP’li üyeler, projenin Tuzla için bir ihtiyaç olduğunu, belediyenin bütçesinin bu ölçekte bir yatırıma yetmediğini ve YİD modelinin bu tür projeler için uygun bir finansman aracı olduğunu savunarak teklife olumlu oy verdi. Komisyon raporunda, projenin kamu yararı taşıdığı ve ilçe halkına hizmet edeceği vurgulandı.
Öte yandan, CHP’li üyeler rapora muhalefet şerhi koydu. Şerhte, 29 yıllık işletme süresinin fahiş olduğu, projenin maliyet analizinin ve kamuya getireceği uzun vadeli yükün net bir şekilde ortaya konulmadığı belirtildi. CHP grubu, projenin belediyenin kendi imkanlarıyla veya daha kısa süreli ve şeffaf bir finansman modeliyle yapılmasının kamu yararına daha uygun olacağını savundu. Tüm bu tartışmaların ardından komisyon raporu, AK Parti ve MHP grubunun oy çokluğuyla kabul edilerek meclis gündemine sevk edildi.
Gözler Nihai Kararı Verecek Olan İBB Meclisi’nde
Komisyonlardan geçen rapor, tavsiye niteliği taşıyor. Projenin hayata geçip geçmeyeceğine ilişkin son ve bağlayıcı kararı, tüm üyelerin katılacağı İBB Meclis toplantısında yapılacak oylama belirleyecek. Meclisteki mevcut sandalye dağılımı, kararın ne yönde çıkacağı konusunda kritik bir rol oynayacak. Oylama, sadece Tuzla’da yapılacak bir spor tesisinin kaderini değil, aynı zamanda İstanbul’daki diğer ilçe belediyelerinin gelecekteki büyük projeler için YİD modelini kullanıp kullanamayacağına dair bir emsal teşkil etme potansiyeli de taşıyor. Tuzla halkı ve İstanbul kamuoyu, meclisten çıkacak kararı ve bu önemli projenin akıbetini merakla bekliyor.